واقعیت ایران در دوران پهلوی؛ بررسی ادعای «دوران طلایی» با اسناد و آمار
در سالهای اخیر، روایتهایی در فضای مجازی منتشر میشود که دوران پهلوی را بهعنوان «دوران شکوه و عظمت ایران» معرفی میکنند. این روایتها اغلب با چند تصویر آرشیوی یا کلیپ کوتاه تقویت میشوند، اما کمتر به آمار رسمی، اسناد تاریخی و گفتههای مسئولان همان دوره توجه میشود.
در این ویدیو، با کنار هم قرار دادن صحبتهای مازیار فلاحی و تصاویر و اظهارات چهرههایی مانند شاپور بختیار، اردشیر زاهدی و دکتر هوشنگ امیراحمدی، تلاش میشود تصویری مستندتر از واقعیت اجتماعی و اقتصادی ایران در سالهای پایانی حکومت پهلوی ارائه شود.
روایت «بازگشت به دوران شکوه» از کجا آمده است؟
مازیار فلاحی در یک مصاحبه، با اشاره به سال ۱۳۵۷، میگوید:
«بعضیها میگن ما داشتیم ژاپن میشدیم»
این جمله، نمونهای از روایت رایجی است که مدعی است اگر انقلاب رخ نمیداد، ایران به کشوری کاملاً توسعهیافته تبدیل میشد. اما ویدیو، این ادعا را با شواهد تاریخی و آمار همان دوره به چالش میکشد.
پاسخ چهرههای سیاسی نزدیک به حکومت پهلوی
اردشیر زاهدی (وزیر خارجه و داماد شاه)
در بخشی از ویدیو، صحبتهای اردشیر زاهدی نمایش داده میشود که صراحتاً میگوید:
«اگر نارضایتی وجود نداشت، این انقلاب اتفاق نمیافتاد»
این اعتراف، از سوی یکی از نزدیکترین افراد به دربار، نشان میدهد که نارضایتی عمومی نقش اصلی در وقوع انقلاب داشته است.
دیدگاه دکتر هوشنگ امیراحمدی؛ آمار بهجای تصویر
دکتر هوشنگ امیراحمدی، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی ایرانی–آمریکایی، که خود دوران پهلوی را تجربه کرده، به چند واقعیت مهم اشاره میکند:
- حدود ۸۰٪ روستاهای ایران برق نداشتند
- بسیاری از روستاها آب لولهکشی نداشتند
- تنها ۴۶ هزار زن تحصیلات دانشگاهی داشتند
- زیرساخت جادهای کشور بسیار محدود بود
- تنها مسیر شاخص: اتوبان تهران–کرج (حدود ۴۰ کیلومتر)
این آمار، تصویری متفاوت از روایت «ایران در آستانه ژاپن شدن» ارائه میدهد.
واقعیتهای اجتماعی پنهانشده در روایت نوستالژیک
در بخشهایی از ویدیو، تصاویر آرشیوی نشان میدهد:
- زنان در برخی مناطق تهران لب جوی آب لباس میشستند
- دسترسی به آب شهری گسترده نبود
- صفهای طولانی برای کالاهای اساسی وجود داشت
- بخشهایی از جنوب تهران با آسیبهای جدی اجتماعی مواجه بودند
این تصاویر، تضاد شدیدی با روایتهای تزئینی و تبلیغاتی از آن دوران دارد.
تورم و گرانی در سالهای پایانی حکومت پهلوی
در بخش پایانی ویدیو، آمار رسمی افزایش قیمت کالاهای اساسی در زمان شاه نمایش داده میشود:
- گندم: ۳۲۰٪ افزایش
- شکر: ۳۰۸٪ افزایش
- سیمان: ۳۰۰٪ افزایش
این ارقام نشان میدهد که بحران اقتصادی و تورم، یکی از عوامل جدی نارضایتی مردم در سالهای منتهی به انقلاب بوده است.
جمعبندی
این ویدیو تلاش میکند با کنار هم قرار دادن:
- گفتههای مسئولان همان دوره
- آمار رسمی
- و تصاویر مستند تاریخی
نشان دهد که تصویر «دوران طلایی پهلوی» بیشتر حاصل انتخاب گزینشی تصاویر است تا بازتاب واقعیت زندگی اکثریت مردم ایران.
قضاوت تاریخی، نیازمند عدد، سند و مقایسه منصفانه است، نه نوستالژی و چند قاب آرشیوی.
دیدگاهتان را بنویسید