حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند که پدیدههای اجتماعی معاصر را نباید صرفاً با واژگانی فقهی نظیر محاربه و بغی سنجید؛ بلکه باید میان اعتراض قانونی، هاشات و غارات تفکیک قائل شد. ایشان گفتند بستن راه اعتراضات مسالمتآمیز، زمینهساز سوءاستفاده دشمن و تبدیل مطالبات مردمی به ناآرامیهای کور میشود، در حالی که طبق سیره علوی و قانون اساسی، حق اعتراض ابزاری برای اصلاح و تراز کردن سیاستها با ارزشهای اصیل انقلاب است.
تأمل در واژگان تبیینی؛ از فقه تا جامعهشناسی
حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند که پدیدهها به خودی خود زبان ندارند و ما برای توصیف آنچه در خیابانها رخ میدهد، نیازمند واژگانی جامع هستیم. ایشان گفتند اگر صرفاً از مفاهیم «محاربه» یا «بغی» استفاده کنیم، تمام ابعاد ماجرا پوشش داده نمیشود؛ زیرا این کلمات احکام مربوط به انتهای زنجیره (قضاوت) هستند، در حالی که وظیفه مبلغ و هنرمند، تبیین دقیق پدیده پیش از رسیدن به مرحله برخورد است.
گونهشناسی برخورد با ناآرامی در سیره امیرالمؤمنین (ع)
در سیره حضرت علی (ع)، چهار مفهوم کلیدی وجود دارد که حجة الاسلام و المسلمین قنبریان به بازشناسی آنها پرداختند:
-
اعتراض: شکایتهای فردی یا جمعی علیه والی که حضرت صبورانه آنها را میشنیدند.
-
هاشات: ناآرامیهای مبهمی که در آن کسی کشته میشود اما قاتل مشخص نیست؛ در اینجا حکم محاربه صادر نشده و دیه از بیتالمال پرداخت میشود.
-
غارات: عملیاتهای تروریستی و مسلحانه دشمن (مانند اقدامات معاویه) که ریشه در خارج از مرزها دارد.
-
بغی: خروج مسلحانه کسانی که در بیعت امام بودهاند (مانند جنگ جمل).
ایشان گفتند آنچه اخیراً رخ داد، معجونی از این موارد بود و همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند، در «غارات»، مجرم اصلی دشمن بیرونی است.
نقد انسداد مسیرهای قانونی اعتراض
حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند نکته کلیدی این است که در جمهوری اسلامی راه اعتراض قانونی تا حدودی بسته شده است. ایشان گفتند با اینکه بسیاری مدعی حق اعتراض مردم هستند، اما با آوردن «اما»های پیاپی، در عمل به آن اعتقادی ندارند. این در حالی است که امام خمینی (ره) تخطئه را یک «هدیه الهی» میدانستند. ایشان گفتند اگر نظام بر پایه ارزشها باشد، اعتراض فرصتی برای بازگشت به آرمانهاست.
حقوق قانونی و وظایف مسئولان در قانون اساسی
حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند برخی مسئولان که تنها راه اعتراض را نامهنگاری میدانند، یا اصل ۲۷ قانون اساسی را نخواندهاند و یا آن را قبول ندارند. ایشان گفتند طبق فتوای رهبری، کارگزاری که قانون اساسی را قبول نداشته باشد، فعالیتش حرام است. همچنین بر اساس آیات قرآن، فریاد زدن علیه بدی و ظلم در مسائل عمومی، محبوب خداوند است.
ضرورت تشکلیابی و اعتراض مؤثر
حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند برای حل این چالش دو راهکار اساسی وجود دارد:
-
تشکلیابی (مظاهره): طبق نهجالبلاغه، بزرگترین فریضه، رعایت حقوق متقابل مردم و والی از طریق «حسن تعاون» و تشکلیافتگی است.
-
اعتراض کانالکشی شده: اگر اعتراض مسالمتآمیز اثرگذار نباشد و مسئول موظف به پاسخگویی نباشد، فرد ناچار به تغییر شیوه میشود.
ایشان گفتند در حال حاضر تبعیض وجود دارد؛ تجار از طریق اتاق بازرگانی صدایشان شنیده میشود، اما میلیونها کارگر راهی جز حضور در خیابان برای شنیده شدن ندارند.
اصلاحطلبی ساختاری؛ خواست اکثریت مردم
در پایان، حجة الاسلام و المسلمین قنبریان بیان کردند که طبق آمارها، ۷۴ درصد مردم با وجود تمام مشکلات، همچنان به اصلاح در درون حاکمیت معتقدند و براندازی را راه حل نمیدانند. ایشان گفتند نباید با بستن راههای تنفس جامعه و اعتراض قانونی، این توده وفادار را به سمت دشمن هل داد.
دیدگاهتان را بنویسید