آیتالله عابدینی بیان کردند که تبیین مؤثر زمانی شکل میگیرد که نگاه انسان بر اساس قرآن کریم تنظیم شود؛ زیرا روایتگری قرآنی عمیقترین، ماندگارترین و نافذترین شیوه تبیین است و میتواند در برابر روایت شیطانی که مبتنی بر وهم، دروغ و تزیین است، ایستادگی کند.
تبیین قرآنی و اساس روایتگری
آیتالله عابدینی بیان کردند هرچه روش و نوع تبیین ما بر پایه قرآن مستندتر باشد، باید یقین داشت که روایتگری قرآنی بهترین، زیباترین و اثرگذارترین نوع تبیین است. اساس تبیین، روایتگری است؛ یعنی اینکه صحنهها چگونه روایت شوند تا باقی بمانند، اثرگذار باشند و بر صدق استوار شوند.
در مقابل، روایت شیطانی قرار دارد که مبتنی بر وهم، دروغ و تزیین است و حقیقت را دچار تحریف میکند.
تبیین اغواگرانه شیطان و تصرف در ادراک انسان
ایشان گفتند خداوند شیطان را در مقابل انسان قرار داد و کار شیطان، تبیین اغواگرانه است؛ تبیینی که زینتدهنده، تمایلساز و مبتنی بر تزیین باطل است. این نوع تبیین، در چشم انسان تصرف میکند و خیال و وهم را به آنچه دیده میشود مشغول میسازد.
وقتی خیال و وهم انسان درگیر میشود، قدرت تفکر از کار میافتد؛ زیرا هیجانِ ناشی از تصویر، چنان غلبه میکند که انسان از تعقل بازمیماند.
غلبه هیجان و ناتوانی از شنیدن حقیقت
آیتالله عابدینی بیان کردند در جنگ اُحد، هنگامی که مسلمانان در حال فرار بودند، پیامبر اکرم ﷺ آنان را صدا میزدند، اما کسی صدای ایشان را نمیشنید. علت این نشنیدن، غلبه هیجان فرار بود؛ هیجانی که گوش را از شنیدن حقیقت بازمیدارد.
ایشان گفتند اگر در چنین شرایطی صدای ما شنیده نشود، عجیب نیست؛ حتی صدای پیامبر خدا نیز در اوج هیجان شنیده نمیشود.
نزول آرامش الهی؛ خروج از اوج هیجان
ایشان افزودند خداوند سبحان در شرایطی که هیجان بر انسان غلبه میکند، راهکار الهی را به کار میگیرد. در جنگ اُحد، خداوند بارانی نازل کرد که موجب ایجاد حالت اَمنه و نُعاس شد؛ حالتی شبیه چُرت که انسان را از اوج هیجان خارج میکند.
این وضعیت مانند سرعتگیر است؛ هنگامی که حرکت با شتاب شدید ادامه دارد، تنها راه کنترل، ایجاد سرعتگیر برای کاهش تدریجی سرعت و بازگشت به حالت شنیدن و تعقل است.
ضرورت سرعتگیر در نظام تبیین
آیتالله عابدینی بیان کردند در نظام تبیین، گاهی باید سرعتگیر ایجاد کرد. بخشی از این سرعتگیرها در اختیار انسان است و بخشی در نظام عالم بهصورت طبیعی ایجاد میشود. مهم آن است که از این فرصتها بهدرستی استفاده شود.
ایشان گفتند ایجاد موج از ابتدا، توان زیادی میخواهد، اما سوار شدن بر موجهای ایجادشده نیازمند سرعت، دقت و توجه است.
موجهای الهی و هوشیاری در روایتگری
ایشان تأکید کردند خداوند بهصورت مستمر موجهای الهی ایجاد میکند و هنر انسان این است که در همان لحظه بتواند بر این موجها سوار شود؛ زیرا اگر تأخیر کند، موج فروکش میکند.
در مقابل، دشمن با آمادگی کامل، از هر موقعیت برای ایجاد موج فراگیر استفاده میکند و میتواند جامعهای را دچار تزلزل کند. این همان مهندسی معکوس شیطانی است که میتواند الگوی هوشیاری برای روایتگری الهی باشد.
سرعت و دقت در تبیین الهی
آیتالله عابدینی بیان کردند نتیجه این تحلیل آن است که انسان در روایت الهی باید نسبت به حساسیت موضوع، دقت در روایت و سرعت در عمل هوشیار باشد؛ زیرا تبیین قرآنی، زمانی اثرگذار است که بهموقع، دقیق و متناسب با شرایط انجام شود.
دیدگاهتان را بنویسید