حجة الاسلام و المسلمین قنبریان توضیح می دهد که در مکتب اسلامی، حقوق متقابل حاکم و مردم بر اساس اصل “حسن التعاون علیه” (همکاری متقابل) و خیرخواهی” (نیت خیر و صداقت) ایجاد میشود. این مفهوم با مکتب غربی که بر دیالکتیک استوار است، متفاوت است. حجة الاسلام قنبریان توضیح میدهد که حضور مؤمنان در تجمعات مشروع (مثل مظاهره) و تشکل، بخشی از این همکاری است و میتواند در مسیر تحقق حقوق متقابل و تحقق اصل بیست و شش و بیست و هفت قانون اساسی کمک کند. این مفاهیم در دوره امیرالمومنین (علی علیه السلام) نیز بوده است.
حقوق متقابل حاکم و مردم در مکتب اسلامی: مفهوم حسن التعاون علیه
حجة الاسلام قنبریان با اشاره به سخن امیرالمومنین (علی علیه السلام)، تأکید میکند که “اعظم ما افترض الله” (بزرگترین فریضه خداوند)، حقوق متقابل حاکم و مردم است. این فریضه از اعتکاف، زیارت، اربعین و حج هم مهمتر است.
اما سخنرانی تنها کافی نیست. برای تحقق این حقوق، دو عنصر اصلی لازم است:
- خیرخواهی (صدا و نیت خیر): نیت خالص و صداقت در دفاع از حق.
- حسن التعاون علیه (همکاری متقابل): همکاری و تعامل متقابل بین حاکم و مردم.
این مفهوم تفاوت اصلی مکتب اسلامی با مکتب غربی است. غرب بر دیالکتیک (مذاکره و مذاکره متقابل) تأکید دارد، اما در مکتب اسلامی، همکاری متقابل بر اساس اصل “الحکومة ” (حکومت ) و “البیعة” (بیعت مردم) است.
مظاهره و تشکل: ابزارهای مشروع همکاری
بزرگترین مظاهره، “نُعَم العُون المُظَاهِرَة” (بهترین کمک، مظاهره است) است. این به معنای تشکل و تجمعات مشروع است که مردم به پشت هم بایستند و نظر خود را اعلام کنند.
این اصول در دوره امیرالمومنین (علی علیه السلام) نیز اجرا شده است. اهل ذمّه (غیرمسلمانانی که جزیه میدادند) از حاکم خود (ولی) اعتراض کردند. امیرالمومنین (علی علیه السلام) اجازه داد به مظاهره بروند و به آنها یادآوری کرد که چگونه باید تشکل و مظاهره کنند.
حشد و غارات: مفهوم تنش و اقدامات
در دوره امیرالمومنین، گاهی “الحائشات” و تنشهای اجتماعی اتفاق میافتاد. این تنشها میتواند در امور مختلف باشد، و گاهی هم الغارات (عملیات تروریستی غافلگیرانه) نیز اتفاق میافتاد و در این حالت، مسامحه نمیشود.
دیدگاهتان را بنویسید