حجة الاسلام و المسلمین راجی به بررسی مدل هشت مرحلهای توسعه و تبدیل شدن به ابرقدرت میپردازد که کشورهای پیشرویی مانند هلند، آمریکا و آلمان آن را طی کردهاند. ایشان ادعا میکند که این مدل، مسیری شفاف از فقر و استعمار تا قله قدرت جهانی را نشان میدهد و ایران در حال حاضر در مرحله ششم این مدل (اصلاح ساختاری) قرار دارد و آماده ورود به مرحله هفتم (صادرات محوری و سودآوری) است، همان نقطهای که رهبر انقلاب از نزدیکی به قله سخن میگویند. این مراحل شامل انقلاب، تقویت نظامی، انقلاب علمی، فناوریمحوری، حمایت از تولید داخل، اصلاح ساختاری، صادرات محوری و نهایتاً تبدیل شدن به ارز ذخیره جهانی است.
رمزگشایی از مسیر قله قدرت جهانی
اگر بتوانیم به مخاطب خود بفهمانیم مسیری که در آن قرار داریم، مسیری صحیح و رو به “قله” است، قطعاً همراهی لازم را کسب خواهیم کرد. اما این قله چیست؟ آیا قلهای نامرئی است یا کاملاً قابل رؤیت؟ این قله، نقطهای است که ابرقدرتهای کنونی دنیا پس از عبور از سختترین شرایط، به آن رسیدهاند. کشورهایی نظیر هلند، آمریکا، بریتانیا، آلمان و ژاپن، روزگاری از ته دره مشکلات اقتصادی و سیاسی برخاستند و به قدرت جهانی تبدیل شدند.
بخش اول: درههای استعمار و ریشههای انقلاب
وضعیت این کشورها در گذشته بسیار دشوار بود:
- هلند: مستعمره امپراتوری هابسبورگ اسپانیا بود. نه تنها حق تصویب قانون نداشت، بلکه به دلیل پروتستان بودن، اجازه تبلیغ دین خود را نداشت و حتی مسیرهای کشتیرانیاش توسط اسپانیا دیکته میشد و مجبور بود کشتیهایش را از آلمان تهیه کند.
- آلمان: مستعمره هابسبورگ بود.
- آمریکا: مستعمره کامل بریتانیای کبیر بود، تا جایی که از تولید کلاه نیز منع میشد.
- آلمان و بریتانیا: هر دو صرفاً به فروش مواد خام مشغول بودند.
این شرایط غیرقابل تحمل، این کشورها را به سمت انقلاب سوق داد. هلند، آمریکا و بریتانیا (در دوران هنری هفتم) و آلمان (در دوران فردریک کبیر) تصمیم گرفتند به خامفروشی پایان داده و مسیر استقلال را آغاز کنند. این آغاز مرحله اول (انقلاب) بود.
بخش دوم: مراحل هشتگانه عبور از دره تا قله
به محض وقوع انقلاب، مرحله دوم آغاز شد: حمله ابرقدرتهای وقت. تاریخ نشان میدهد که هیچ قدرت مسلطی، کشور مستقل را برنمیتابد:
- مرحله اول: انقلاب: حرکت به سوی استقلال.
- مرحله دوم: تقویت نظامی و عبور از بحرانها: هلند با جنگ هشتاد ساله (از اسپانیا) و آمریکا (به رهبری جرج واشنگتن) با جنگ هشت ساله (از بریتانیا) مواجه شد. بریتانیا حتی با تجهیز سرخپوستان و تحریک جنگ داخلی در استانهای جنوبی آمریکا، در برابر استقلال ایستاد.
- مرحله سوم: انقلاب علمی: این کشورها به دلیل عقبماندگی علمی، وارد توسعه دانش شدند. هلندِ پس از انقلاب، ۳۰ درصد اختراعات دنیا را به خود اختصاص داد. سه چهارم کتابهای چاپ شده در آمریکا در ۱۸۰-۲۰۰ سال پس از انقلاب، مربوط به دوران پس از انقلاب بود. بریتانیا ۶۰ درصد اختراعات دنیا را به دست آورد.
- مرحله چهارم: فناوریمحوری: تبدیل دانش به فناوری؛ هلند کشتیسازی و آمریکا تلویزیون و حوزه صنعتی را توسعه داد.
- مرحله پنجم: حمایت از تولید داخل (حمایتگرایی): با اعمال تعرفههای بالا بر واردات برای رونق کالای داخلی. بریتانیا تعرفه واردات را ۵۵ درصد تعیین کرد، در حالی که بلژیک ۱۰ درصد بود.
- مرحله ششم: اصلاح ساختاری: کنترل تورم و تثبیت ساختارها (مانند ایجاد واحد پول ملی؛ گیلدر برای هلند و پوند برای بریتانیا) و مهار انتظارات تورمی.
- مرحله هفتم: صادراتمحوری:
- مرحله هشتم: تبدیل شدن به ارز ذخیره جهانی.
بخش سوم: مقایسه مسیر ایران با مدل جهانی
ما نیز همین مسیر هشت مرحلهای را طی میکنیم و در حال حاضر در آستانه ورود به مرحلهای حیاتی هستیم:
- مرحله ۱ (انقلاب): محقق شده است.
- مرحله ۲ (تقویت نظامی و عبور از بحرانها): با موفقیت پشت سر گذاشته شده است.
- مرحله ۳ (انقلاب علمی): پیشرفت چشمگیر است. تولید علم ایران از یک دهم درصد به ۲ درصد رسیده است (بر اساس گزارش سایماگو) و در مقالات پر استناد، بیش از ۳ درصد سهم جهانی را داریم (بر اساس گزارش آیآی).
- مرحله ۴ (فناوریمحوری): با ایجاد ۱۷ زیستبوم فناوری، پارکهای علم و فناوری و شتابدهندهها آغاز شده است.
- مرحله ۵ (حمایت از تولید داخل): با سیاستهای ابلاغی رهبری و نامگذاری سالها برای حمایت از تولید داخلی، پیش رفتهایم.
- مرحله ۶ (اصلاح ساختاری): ما در این مرحله قرار داریم و آن را آغاز کردهایم.
نکته کلیدی: دوران هزینه در مقابل دوران سودآوری
شش مرحله اول، دوران سرمایهگذاری و هزینه برای کل کشور است (هزینه نظامی، علمی، فناوری و حمایت از تولید). در این مراحل، کشورهایی چون هلند دچار پدیدههایی مانند «جنون لاله» (تورم شدید تا جایی که پیاز لاله معادل حقوق یک سال کارگر شد) بودند.
اما اکنون، ما دوران هزینهها را پشت سر گذاشته و وارد مرحله هفتم، یعنی دوران سودآوری و درآمدزایی (صادراتمحوری)، میشویم. این همان معنای کلام رهبر معظم انقلاب است که میفرمایند: “ما به قله نزدیک شدیم.”
دیدگاهتان را بنویسید