حجتالاسلام والمسلمین راجی بیان کردند که برای پاسخ مؤثر به شبهات فکری، سیاسی و اجتماعی باید از دو ابزار «روایت» و «ضدروایت» استفاده کرد. به گفته ایشان، شناخت موقعیت، زمان و میزان فرصت، نقش تعیینکنندهای در انتخاب این روشها دارد؛ بهویژه در فضای مجازی که ضدروایت کارآمدتر عمل میکند.
تعریف روایت و ضدروایت
روایت چیست؟
حجتالاسلام والمسلمین راجی گفتند روایت زمانی کاربرد دارد که فرصت کافی برای توضیح و تبیین وجود داشته باشد. در این روش، فرد میتواند یک موضوع را از ابتدا تا انتها شرح دهد و به مجموعهای از شبهات پاسخ بدهد.
بهعنوان نمونه، زمانی که فردی درباره کمکهای مالی به کشورهای محور مقاومت یا کاهش ارزش پول ملی سؤال میپرسد و چند دقیقه فرصت وجود دارد، میتوان با روایتپردازی، ابعاد مختلف موضوع را تشریح کرد.
ضدروایت چیست؟
به گفته ایشان، ضدروایت در شرایطی استفاده میشود که فرصت بسیار محدود است؛ مانند ۱۰ تا ۲۰ ثانیه یا چند خط متن. ضدروایت لزوماً مخاطب را قانع نمیکند، اما ادعای او را ابطال میکند و این ویژگی، آن را به ابزاری بسیار مؤثر، بهخصوص در فضای مجازی، تبدیل کرده است.
نمونههای کاربردی ضدروایت
رضاشاه و راهآهن
حجتالاسلام والمسلمین راجی بیان کردند:
وقتی گفته میشود بزرگترین خدمت رضاشاه ساخت راهآهن بوده، فرصت پاسخ معمولاً چند ثانیه است. در این شرایط باید گفت:
اگر این خدمت بود، چرا دکتر مصدق در مجلس آن را بزرگترین خیانت رضاشاه دانست و چرا نشریه تایم نوشت این راهآهن از «هیچجا به هیچجا» میرسد؟
ثبات قیمتها در دوران پهلوی
ایشان گفتند:
میگویند قیمت خودکار در دوران هویدا ۱۳ سال ثابت بود. ضدروایت این است که چرا روزنامه کیهان سال ۱۳۵۵ تیتر زد که قیمت لوازمالتحریر ۵۰۰ درصد افزایش یافته است؟
انتخابات یا انتصابات؟
وقتی ادعا میشود انتخابات نیست و انتصابات است، ضدروایت این است:
اگر انتصابات است، چرا دشمن همیشه از یک فرد خاص حمایت میکند تا رأی بیاورد؟ و چرا حتی چهرههای داخلی مانند آخوندی اذعان کردند که امکان تقلب گسترده در یک کشور تقریباً صفر است؟
وضعیت زنان و عدالت آموزشی
حجتالاسلام والمسلمین راجی گفتند:
ادعا میشود بیشترین ظلم به زنان صورت گرفته، اما طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد (WEF)، ایران در برابری حق تحصیل دختران و پسران رتبه اول جهان را دارد. چگونه هم ظلم وجود دارد و هم رتبه اول؟
ورزش بانوان
ایشان بیان کردند:
میگویند انقلاب به ورزش بانوان ظلم کرد؛ در حالی که تعداد ورزشکاران سازمانیافته زن بیش از ۵۰ برابر افزایش یافته و اکنون ۳۱ ورزشگاه ویژه بانوان وجود دارد، در حالی که پیش از انقلاب حتی یک نمونه هم نبود.
ضدروایتهای فرهنگی و تاریخی
مولانا و ترکیه
حجتالاسلام والمسلمین راجی گفتند:
برخی میگویند اگر مولانا در ترکیه نبود، از بین میرفت. این در حالی است که حافظ و سعدی در ایران ماندند و از بین نرفتند. اگر ترکیه به مولانا احترام میگذارد، چرا زبان مثنوی را تغییر داد؟
بودجه کشور
ایشان بیان کردند:
میگویند همه بودجهها دست رهبری است، اما چرا خود رئیسجمهور وقت ( روحانی ) گفت ۹۵ درصد بودجه کشور در اختیار دولت است؟
فساد در دوران پهلوی
حجتالاسلام والمسلمین راجی گفتند:
ادعا میشود در دوران محمدرضا پهلوی اختلاس وجود نداشت، اما چرا آرتور میلسپو آن حکومت را فاسدترین حکومت معرفی میکند و چرا سازمان ملل (UNODC) حداقل اختلاس سالانه شاه را ۳۵ میلیارد دلار اعلام کرده است؟
ضدروایت در مواجهههای اجتماعی روزمره
ایشان با اشاره به تجربههای میدانی گفتند:
در مواجهههای کوتاه، مانند مسئله حجاب در اماکن عمومی، امکان بیان فلسفه حجاب وجود ندارد. یک جمله کوتاه و هوشمندانه میتواند ادعا را خنثی کند؛ این همان ضدروایت است.
حجة الاسلام و المسلمین راجی به تجربیات عینی خود در استفاده از این تکنیک اشاره کردند. ایشان گفتند: «جلوی حرم امام رضا (علیهالسلام) خانمی روسریاش افتاده بود. تذکر دادم. گفت: الان من روسری سرم کنم همه مشکلات حل میشود؟ من گفتم: الان که شما روسری را برداشتی همه مشکلات حل شده؟» این پاسخ کوتاه و منطقی، همان ضد روایت است که در لحظه، ادعای طرف مقابل را خنثی میکند.
ایشان در خاطرهای دیگر بیان کردند: «خانمی با عصبانیت جلوی حرم به من گفت: خدا لعنتتان کند، یک امام رضا برای ما نگذاشتید! زمان شاه مردم دین داشتند، شما دین مردم را گرفتید. من نمیخواهم با چادر بروم (داخل حرم). گفتم: خانم! فرح پهلوی هم وقتی میخواست به حرم برود با چادر میرفت، شما چه میگویید؟ آن خانم باور نکرد و گفت دروغ میگویی. گوشی را درآوردم و عکس فرح با چادر در حرم را نشانش دادم.»
حجة الاسلام و المسلمین راجی در پایان تاکید کردند که باید برای هر موضوعی که فکر میکنید دشمن روی آن شبهه ایجاد میکند، دو یا سه مورد ضد روایت آماده در ذهن داشته باشید تا در مواقعی که فرصت کم است، بتوانید از حقیقت دفاع کنید.
دینداری شاه؛ ادعا یا واقعیت؟
حجتالاسلام والمسلمین راجی بیان کردند:
برخی میگویند شاه ادعای دینداری نداشت. در حالی که او در مصاحبه با اوریانا فالاچی و در کتاب «ماموریت برای وطنم» از تجربهای مذهبی در کودکی سخن گفته و مدعی انتخابشدن از سوی خدا شده است. این خود یک ادعای آشکار دینداری است.
به گفته حجتالاسلام والمسلمین راجی، در برابر هر شبهه باید چند ضدروایت آماده داشت؛ زیرا ضدروایتها در کوتاهترین زمان، مؤثرترین ضربه را به ادعاهای نادرست وارد میکنند.
دیدگاهتان را بنویسید